Overheadkosten Jeugdzorg lastig in beeld te krijgen

De Rekenkamercommissie (RKC) van de gemeente Meppel heeft onderzoek gedaan naar de kosten van jeugdzorg ter beantwoording van de vraag: Welk deel van het budget wordt werkelijk besteed aan ‘directe’ Jeugdzorg zowel bij de gemeente als bij de zorgaanbieders?

Tijdens het onderzoek kwam de RKC al snel tot de conclusie dat het een lastige klus is om deze vraag goed te beantwoorden.

Fred Flentge, lid RKC daarover: "De bij de gemeente en de zorgaanbieders gebruikte systematiek in de boekhouding en verantwoording is divers en niet altijd even duidelijk. Toch denken wij dat we erin zijn geslaagd om de gemeenteraad een handvat in de vorm van een viertal aanbevelingen te geven om meer grip te krijgen op de kosten."

Met het recente ‘Interventieplan Sociaal Domein’ werd door het college een groot aantal maatregelen voorgesteld om grip te krijgen op het sociaal domein. De raad bleef en blijft echter bezorgd over de financiële ontwikkelingen (Meppel geeft meer uit aan jeugdzorg dan van het Rijk ontvangen wordt) en heeft besloten ook zelf op zoek te gaan naar mogelijkheden om budgetoverschrijdingen binnen het sociaal domein te bestrijden.

De bevindingen van het onderzoek zijn ook afgezet tegen de vergelijkende uitkomsten bij (een selectie van) andere gemeenten en gelijksoortige instellingen.

Bevindingen

Directe versus indirecte kosten (gemeente)

  • Het lukt de gemeente op dit moment niet, mede als gevolg van het in gemeenteland verplichte ‘Besluit Begroting en Verantwoording’ om de kerntaken binnen het sociaal domein voldoende gescheiden in beeld te brengen, waardoor de directe en indirecte kosten van alleen het verlenen van jeugdhulp niet inzichtelijk zijn. Het intern sturen op de overheadpercentages is voor deze twee processen daarmee onmogelijk. Op basis eigen berekeningen concludeert de RKC dat van het totaalbedrag aan Jeugdzorg 15,22% besteed wordt aan de gemeentelijke overhead.

Directe versus indirecte kosten (zorginstellingen)

  • De verhouding directe versus indirecte kosten bij de zorgaanbieders van jeugdhulp laat een divers beeld zien. Bij vier zorgaanbieders zijn (in negatieve zin) afwijkende scores geconstateerd. Deze zijn niet eenduidig te verklaren.

Regio sturing op overhead

  • Sturing (zo mogelijk regionaal) op overheadpercentages bij zorgaanbieders vindt momenteel niet plaats. Regionaal ontbreekt een normenkader over bezoldiging van bestuurders, winstpercentages, de verhouding tussen omzet-personeelskosten en de verhouding directe-indirecte kosten. Ook wordt onderling niet vergeleken op gemeentelijke overheadpercentages.

Hoewel we van zowel de gemeente als de zorgaanbieders de verhouding directe kosten en overhead kunnen benaderen, moeten we constateren dat de beschikbare gegevens niet hard genoeg zijn voor het concreet en eenduidig beantwoorden van deze vraag.

Aanbevelingen

De rekenkamercommissie doet op basis van haar onderzoek de volgende aanbevelingen aan de gemeenteraad om toch meer inzicht te krijgen in en mogelijk grip te krijgen op de overheadkosten binnen de jeugdzorg:

  1. Scheid binnen de gemeentelijke organisatie de primaire processen en maak kosten inzichtelijk en probeer de uitkomsten met soortgelijke gemeenten te vergelijken;
  2. Probeer binnen de regio over de overhead consensus te bereiken met betrekking tot de te contracteren zorgaanbieders;
  3. Stuur op afwijkingen welke zichtbaar worden door onderlinge vergelijkingen tussen zorgaanbieders;
  4. Maak een keuze: inzicht op indicatoren of inzicht in zorgfraude? In het onderzoek heeft de RKC zorgaanbieders op basis van enkele indicatoren onderling vergeleken, maar dit kan ook uitgebreid worden naar een model van continue monitoring op fraude en degelijkheid van de aanbieder.